Uluslararası Atom Enerjisi Standartları

ULUSLARARASI ATOM ENERJİSİ AJANSI STANDARTLARI

Nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyon alanında düzenleyici kontrolü sağlamak temel olarak ulusal sorumluluk kapsamında olmakla birlikte, uluslararası standartlar ve uyumlaştırılmış yaklaşımlar; güvenlik ve emniyetin sağlanmasına katkıda bulunmakta, iyonlaştırıcı radyasyonun güvenli ve emniyetli şekilde kullanıldığına ilişkin uluslararası düzeyde güvence oluşturmaktadır.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), Statüsü gereğince bu alanda uluslararası iş birliğini teşvik etmektedir. IAEA Güvenlik ve Emniyet Standartları, güvenliğin ve emniyetin sağlanmasına yönelik temel ilkeler, gereklilikler ve kılavuzlardan oluşan bütüncül bir çerçeve sunmaktadır. Bu standartlar devletler açısından bağlayıcı değildir ve farklı ülkelerde farklı şekillerde kullanılmaktadır.

Kurumumuz, düzenleyici kontrol faaliyetlerini yürütürken diğer uluslararası kaynaklarla birlikte IAEA Güvenlik Standartları da faydalanılan temel dokümanlar arasında yer almaktadır.

Güvenlik Standartları

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Güvenlik Standartları dokümanları için üç temel seviyeden oluşmaktadır. Bunlar; Güvenlik Temelleri, Güvenlik Gerekleri ve Güvenlik Kılavuzları olarak ayrılmaktadır.

Güvenlik alanında yayımlanan çok sayıda standart, iyonlaştırıcı radyasyonun zararlı etkilerine karşı çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyondan korunmasına yönelik uluslararası uzlaşıyla oluşturulan düzenlemeleri yansıtmaktadır.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Güvenlik Standartları dokümanları yapısı, Şekil 1’de yer alan Güvenlik Standartları Tekerleği posteriyle görülmektedir. Görselde yer alan IAEA Güvenlik Serisi Dokümanları Tablo 1’de listelenmektedir.

Emniyet Standartları

Emniyet; tesisler ve radyoaktif maddelerin kötü niyetli eylemlerle kullanılmasını önlemeyi, bu tür eylemleri tespit etmeyi ve bunlara müdahale etmeyi amaçlayan faaliyetlerin bütününü ifade etmektedir.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı tarafından yayımlanan Nükleer Emniyet Serisi, bu alanda devletlere rehberlik eden ve uluslararası uzlaşıyı yansıtan temel doküman setini oluşturmaktadır. IAEA, bu seriyi; nükleer emniyet alanında uluslararası destek ve koordinasyon sağlama görevinin bir parçası olarak geliştirmekte ve güncellemektedir.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Nükleer Emniyet Serisi dokümanları dört temel seviyeden oluşmaktadır. Bunlar; Nükleer Emniyet Temelleri , Öneriler, Uygulama Kılavuzları ve Teknik Rehberlik olarak ayrılmaktadır.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Nükleer Emniyet Standartları dokümanları yapısı, Şekil 2’de yer alan Nükleer Emniyet Standartları Tekerleği posteriyle görülmektedir.